NCFC - iomairt luchd-leantainn - dealbh

Clàr air twitter a-nis

Ma tha cunntas twitter agad seo fear deatamach eile a bu choir dhut a bhith leantainn.

E's tha math, E's tha math... 'S e Ebenezee' math#gaidhlig#gaeilge twitter.com/clargaidhlig/s…

— CLÀR (@clargaidhlig) January 24, 2013

Foghlam dà-chànanach - an taca ris a' Bhreatainn Bheag?

Tha mi air a bhith a’ toirt sula air aithisg aig Oifis Publik Ar Brezhoneg – tha i a’ dol ris a’ chanar “L'enseignement bilingue en 2011”

A-nis a chàirdean, seall air an dealbh a tha seo a tha sealltainn dhuinn far a bheil foghlam da-chananach aig ire bun-sgoil ri fhaighinn.

Nan robh a leithid mapa againn ann an Alba de an coltas a bhiodh air? Briog air gach dealbh gus iomhaigh nas motha fhaichinn.

A thaobh aireamh chloinne a tha an sas dheth, ‘s e sin 14,000 as aireamh sluaigh de faisg air 4,500,000 Ciamar a tha iad faighinn air adhart an taca ri h-Alba?

Rud a chuir iognadh orm ‘s e sin de cho laidir ‘s a bha na figearan ann an Roazhon (‘s e sin Rennes sa chanan eile). Baile gu tur taobh a-muigh na sgirean traidiseanta . A-rithist, nan robh mapa Glaschu , Dun Eideann ri fhaighinn am biodh e cho math ri seo?

A-nis seall air ciamar a tha na Basgaich a tha fuireach san Fhraing faighinn air adhart san sgire acasan? 35% de chloinne ann an foghlam da-chananach. Bha fhios agam gu bheil cuisean a' dol gu math san Spàinnt ach tha e math a bhith faicinn na figearan as an Fhraing cuideachd.

Tuilleadh an seo
http://www.ofis-bzh.org/upload/travail_paragraphe/fichier/284fichier.pdf

Nollaig Chridheil agus bliadhna mhath ùr nuair a thig i!

Latha Naomh Anndra sona dhut!

Na speuran os cionn Inbhir Narann sa mhadainn seo.

Beagan sgudail

Chuir mi roham mo chuid Ghàidhlig a chleachadh a-rithist air a' bhlog seo. Agus mise làn mhothaichail gu bheil mo comas sgrìobhaidh tuiteam as a cheile - gu h-àraid litricheadh. "Cleachd e no caill" e a tha iad a ràdh. Gu dearbh fhèin 's e sin an fhìrhinn. Co-dhiù mise duilich ma chìthear droch Ghàidhlig no gràmar neonach. Ni mi mo dhicheil a chàirdean.

Uill sin beagan bhuamsa sa mhadainn reòite a tha seo agus Inbhir Narann fhathast air bhoil le na helicopters (feck's sake another Greek facal beurla sa chanain bhochd ud) agus na poilis a bha lorg cuideigin a ruith sna coiltean air iomall a' bhaile air feasgair Diciadain. Leugh tuilleadh air mo bhlog bheurla. Agus 's e sin an trioblaid, tha mi air a bhith trang le "A Gurn from Nurn". 'S e deagh spòrs a th'ann ach 's e saoghal na Beurla a tha e. Co-dhiù tha mi faicinn ri criomag no dha Gàidhlig a chur ann, a h-uile turas a chleachdas mi Flickr gus dealbhan buill-coise a chur an àirde 's ann aig Gàidhlig a bhios priomhachas. Seall an seata seo bhon cuairt mu dheireadh Cupa a' Tuath aig Pairca Grannd Inbhir Nisa san Damhair.  

Uill sin agad e bhuamsa sa mhadainn sa, tuilleadh a' dh'aithghearr. 

Dealbhan a chunnaic mi air Flickr

Tuilleadh ri fhaicinn air a' chunntas Flickr aig Londongael

Iomairt gus cuidhteas fhaighinn de Ghluineach Sheapanach, Lus na Clogaide agus an Odharan Mór

Gluineach Sheapanach agus an t-Odharan Mòr a' fas ann an Inbhir Narann

Leugh mi artaigil mu dheidhinn nam craobh fo bhlàth ann an Iapan agus chuir sin orm smaoineachadh. Chan e a-mhain mu dheidhinn nam dathan brèagha air na craobhan agus ciamar a tha sin a chuir daoine ann an deagh shunnd. Chithear grunn chraobhan den leithid sin ann an Inbhir Narann - uill prunus eile (siris sheapanach), chaidh am brosnachadh leis an turadh agus teas a bh' againn o chionn greis ach gu mi-fhortanach tha iad air a bhith fo bhlàth fada ro thràth agus a-nis tha iad fo chunnart reòthadhan àbhaisteach a tha buailteach a bhith againn sa Ghiblean. Dhùisg ceàrn eile nam inntinn a chuir nam chuimhne siubhal a-mach a Lunnainn a rinn mi o chionn fhada. 'S e turas a bha mi cleachdte ris ach abair thusa gur e sealladh ur a fhuair mi an latha ud le mìltean craobh siris fo bhlàth air sràidean chathair bhaile Shasainn.

Co dhiù thoisich mise a' smaoineachadh air lus eile bhon Iapan a tha gu math cumanta ri taobh abhainn Narann. 'S e sin ri ràdh Gluineach Sheapanach agus faodaidh mi a ràdh le làn cinnt gur ann air a dòigh ghlan a tha e san àrainneachd againn sa bhaile seo. Gheibhear da lus eile bho thall thairis timchioll na h-aibhne cuideachd, Lus na Clogaide agus an Odharan Mór. Air sgath 's gu bheil iad a' fàs cho annasach math tha iad nan cunnart don lusan nàdarrach le buinteanas don abhainn. A bharrachd air sin air sgath 's gu bheil daimh sònraichte eadar na tha a' tachairt air bruaichean na h-aibhne agus cùisean san uisge tha na lusan coigrich nas cunnartaiche buileach don abhainn san fharsaingeachd.

Am bliadhna chuir na h-ùghdarrasan iomairt air dòigh gus cuidhteas fhaighinn don trì lusan ud. Le taic airgid a dh'fhiach £75,000 bho riaghaltas na h-Alba bidh am bàillidh agus feadhainn eile a ' cur stuth sònraichte air na lusan ud tarsainn na trì bliadhna a tha romhainn. Tarsainn air na bliadhnaichean 's mise air iomadh sgrìob a ghabhail mu cuairt na h-aibhne, tha soirbheas na coigrich ud air a bhith dragh nach bu bheag orm. Tha mi air a bhith a' togail casaid anns an earrach gach bliadhna aig coinneamhan na Comhairle Coimhearsnachd againn. Gu ruige seo tha leisgeil cion airgid air a bhith aig Comhairle na Gaidhealtachd ach mu dheireadh thall bidh iomairt a dhol air adhart cus cuidhteas fhaighinn don trì lusan a tha seo. Gur math a thèid leis an iomairt seo.

Cli Beurla?

Sgrìobh caraid (neach-ionnsachaidh dìcheallach) gu Cli.'S e post-dealain sa Ghàidhlig a bh'ann agus cha robh e foirfe ach ghabhadh a thuigsinn gu math. Co-dhiù thàinig freagairt sa bheurla. 'S e briseadh-dùil a bh'ann don neach-ionnsachaidh. Mur a bheil Cli airson freagairt a sgrìobhadh sa Ghàidhlig do p-d sa Ghàidhlig carson a tha iad ann?

Blogaichean luchd-ionnsachaidh sna Stàitean

Thachair mi air dà bhlog inntinneach a-raoir. Sgeulachdan neo-aithnichte mu oileanach na Gàidhlig ann an Aimeireaga agus Mo Bhlog Beag

'S ann dà-chananach a tha a h-uile càil le Garrett MacGilleAnndrais agus chìthear pìosan air leth inntinneach mu dheidhinn a bheatha mar oileanach agus Comunn Ceiltis Indianna. Leugh mi artaigil a thog m' uidh gu mòr: Ag ionnsachadh ''Ceiltis'' thar a' chuain - Learning ''Celtic'' across the ocean. Tha teachdaireachd aig Garrett dhuinn:

"Ach ag innse na fìrinn, tha mi a' smaoineachadh gum feum Alba, Èire, agus Eilean Mhaninn obair ri chèile mòran. Chan eil e gu math a' bhith feuchainn na cànanan aca fhèin thàrmachadh nan aonar. Agus mar a thuirt mi ann am blog o chion ghoirid. Feumaidh na dùthchannan seo sealltainn air "A Talamh Nua" airson taice cuideachd. A bheil am facal sin ceart gu poileataigeach, "An Talamh Nua"? LOL!"

'S e oileanach a th'ann an Erin cuideachd ach tha ise faighinn foghlam aig an taigh agus tha Gàidhlig na phàirt dheth. Bidh Erin a' feuchainn ri pìosan Gàidhlig a chur a-steach do na postaichean aice mar a rinn i le "Mòd Nàiseanta Ameireaga 2010".
'S e Mìcheal MacAoidh coir a tha ga teagaisg agus chuir Erin dàn aige an airde air a blog, seo pìos dheth:

"Air oidhche shàmhach gheamhraidh fhuar
‘S a’ Ghealach shoilleir chiùin
A’ coimhead air an talamh foip’
‘S na reultan os a cionn
An saoghal umam cho neo-thorach
‘S mo smuaintean air an àm
Tha romham ‘measg mo chàirdean
Is mo charaidean caomh blàth"

Tuilleadh air a' bhlog aig Erin. A chàirdean ma tha greiseag agaibh carson nach tèid sibh a-null thairis gus beagan brosnachadh a thoirt dhaibh?

Taigh-tasgaidh Inbhir Narann agus taibhse Dotair Grigor fhathast os a chionn?.

‘S ann an Taigh Viewfield a gheibh thu Taigh Tasgaidh Inbhir Narann agus mu thimchioll air chìthear parca lan craobhan sònraichte, feadhainn dhiubh a chaidh a chur nuair a thogadh an taigh ann an 1803. Ged nach eil e fada bho mheadhan a bhaile tha e air an taobh ceàrr den rathad trang A96. Mar sin ‘s ann aig iomall a tha e. Chan eil e furasda tarraing luchd-turais do mheadhan a' bhaile agus tha e nas miosa buileach airson an Taigh Tasgaidh le far a bheil e. Bidh muinntir an àite a phàigheadh trì notaichean gus faighinn a-steach agus tha mi eòlach air mòran nach do thill a riamh as dèidh a chiad turas na bhroinn.

B’ àbhaist don Taigh-tasgaidh a bhith air a’ Phrìomh Sràid suas gu 1948 mus do dh’imrich e gu Viewfield agus tha feadhainn sa bhaile làidir den bheachd gum bu choir dha tilleadh do theas mheadhain a’ choimhearsnachd. ‘S ann aig amas dhaibh breab a thoirt don Comhairle na Gaidhealtachd agus gan thilgeil a-mach as an Taigh-Cùirte do Viewfield agus an Taigh-tasgaidh a chur na h-àite le ionad Fàilte turasachadh na bhroinn. ‘S ann fo shealbh Comann Litreachas Inbhir Narann a tha an cruinneachadh Viewfield. Chaidh an comann ud a chur a bhog ann an 1875 le fear ris an canar “Doctor Grigor”. Bha buinteanas aige do dh’Eliginn agus a bharrachd air a bhith na leasaiche ‘s e sàr neach-gnothaich a bh’ann agus bhrosnaich e Inbhir Narann mar “Brighton a tuath”. ‘S ann mar sin a chaidh an sgìre “West End” a thogail mar seòrsa de Disneyland Bhictorianach don dhaoine beartach. Agus ‘s ann fo chultar ìompaireachd a bha sin a chaidh an Comann Litreachas agus an uair sin an taigh tasgaidh a stèidheachadh ann an 1888.

An diugh gheibh thu cruinneachadh Taigh-Tasgaidh Baile nan Iasgairean ann an Viewfield cuideachd. Bha dualchas nan Iasgairean ga thaisbeanadh fa leth shìos san sgìre sònraichte ud suas gu 2000 nuair a chaidh iad a-steach leis a’ Chomann Litreachas. Nuair a bha an cruinneachadh ud shìos aig an Laing Hall bha cothrom dhut bruidhinn le daoine le buinteanas do theaghlaichean a bha gu mòr an sàs de h-iasgach. Bha fhios aca gu mionaicheach bho seanairean agus seanmhairean, agus fiu 's feadhainn bho am phàrantan, de dìreach a bha a’ dol air adhart sa bheatha làitheil sa choimhearsnachd ud agus abair thusa gur e tobar fiosrachaidh agus beul-aithris a bh’ annta. Chaidh grunn leabhraichean a fhoillseachadh bhon eòlas a bh’ aca mus do dhùin an Taigh tasgaidh ann an 2000. Cha b’ urrainn dhaibh a chumail a dhol leis gu mi-fhortanach, ‘s e seann daoine a bh’ annta agus bha e dìreach cus orra cùisean a’ cumail a’ dol. A-nis ged a tha e fhathast inntinneach tha a h-uile càil bho smachd an Comann Litreachas agus ga chur ann an rum na phàirt den chruinne-cè mar a tha iadsan ga fhaicinn.

Carson a bha slochd nan Iasgair airson a chumail a dhol iad fhèin san stoidhle sin? Tha amharas agam nach robh iadsan faicinn an Comann Litreachas mar thosgairean den daoine cumanta agus gur ann an roinn sòisealta gu tur diofraichte a bha iad faicinn a’ chomainn litreachas. Nuair a smaoinicheas tu air cultar Inbhir Narann agus de seòrsa bhaile a th’ ann bidh moran a’ smaoineachadh air cultar nan Iasgair agus ciamar a bhualadh sin air a’ bhaile - sin agus an gnìomhachas turasachd. Chaidh taigh tasgaidh a chur air bhog ann an am Baile nan Iasgairean ann an 1978 agus cha mhòr nach robh e a sealltainn dhan t-saoghal roghainn eile an taca ris na tha ri fhaicinn aig Viewfield. Co-dhiù dè eile a th' ann an Viewfield?

Gheibhear rum armailteach. Thachair da bhlàr faisg air Inbhir Narann, Cùil Lodair agus Allt Eirinn agus thug an dà chuid buaidh mhòr air eachdraidh na h-Alba agus tha iad air an riochdachadh san roinn seo gu h-ìre mhath. An uair chìthear fiosrachadh air dithis a bhuannaich an VC agus èideadh na dha agus criomagan buntainn de chogaidhean ann an àiteachan ann an dùthchannan cèin fada ‘s farsaing far an robh muinntir a’ bhaile an làthair.

Tha da h-amas aig an ath rum-taisbeanaidh agus ‘s e sin ri sealltainn dhut eachdraidh àiteachas agus foghlaim anns an t-Siorrachd. Dè a bhuaileas ort? Faodaidh tu a bhith nad shuidhe ann an dasg mar a bha iad san t-seann aimsir. Rud feumail don ghinealach as ùr ‘s docha nuair a smaoinicheas tu air ciamar a chaidh dasgan den leithid as an rathad nar linne. Co-dhiù ‘s e rud caran dàna a th’ ann gus cuspairean cho farsaing a chur san aon rum beag.

An uair sin bidh thusa san rum a tha sealltainn dhut eachdraidh an “Royal Burgh”, na daoine a chur cruth air , gu h-àraidh na Probhaistean (Dr Grigor nam measg). Faodaidh tu an eassaidhean easan bàn fhaicinn ach chan eil an t-seann slabhraidh nam Probhaist. Bhris am fear ùr am bliadhna agus a-nis bidh e a’ crochadh mu h-amhaich am Probhaist co-aimsireil againn. ‘S e rud math a th’ nn gu bheil an tiotal an “Royal Burgh” ga h-aithneachadh ann a sheo. Chan eil Comhairle na Gaidhealtachd buailteach a bhith cleachdadh e nuair a rinn iad iomradh air Inbhir Narann. ‘S ann le Uaird 19 a tha iadsan a dhol sna làithean seo.

Faodaidh tu ìomhaigh umha mhòr Dotair Grigor fhaicinn taobh a muigh Viewfield agus tha ìoronais ann nuair a smaoinicheas tu gur aig ceann a’ Phriomh Sràid a bha esan suas gu 1950. Dh’imrich esan gu Viewfield beagan as deidh an Taigh Tasgaidh fhèin. An e taigh tasgaidh soirbhicheil a th’ ann an viewfield? Saoilidh mi gu bheil ma tha sinn a’ toirt urraim do na h-amasan a bh’ aig an Dotair. Mar sin, seachad air a’ leigeil a-steach dualchas nan Iasgairean, ‘s ann gu math dlùth a tha iad gus a bhith taisbeanadh an sgìre tron feallsanachd agus cultar a bha làidir ann an 1888. Ann an dòigh tha e na thaisbeanadh don dòigh a bha an sgìre ga riaghladh mar phàirt den Ìompaireachd agus ciamar a fhuair feallsanachd Grigor agus a chuid chàirdean làimh an uachdar air cultair a’ bhaile.

An dràsta fhèin tha faileas Dotair Grigor fhathast a’ tuiteam air a’ ghnothaich ach san am ri teachd? Uill ‘s ann fo shealbh Comhairle na Gaidhealtachd a tha Viewfield agus ‘s ann air èiginn a tha iadsan a’ toirt taic-airgid don taigh tasgaidh. Chan eil moran den òigridh a’ gabhail gnothaich leis an Comann Litreachais nas motha agus mar sin dh’fhaodadh e dol a bhith. Am biodh sin na rud math or dona? As a dheidh am faodadh buidheann eile soilleireachadh ùr a chur air a’ chruinneachadh agus beachdan eile a thoirt seachad air na nìthhean na bhroinn, a’ taisbeanadh sealladh eile den sgeulachd a thug Inbhir Narann far a bheil e an-diugh?

Madainn Dìdhomhnaich agus ghabh mi sgrìob.

Bha e a’ cur sneachd a-raoir agus sin air mullach cabhsairean agus rathaidean a bha cunnartach reòta mu thràth. Chòrd sin ris an fheadhainn a bha air an ran-dàn ge-tà. Abair thusa gun robh deagh spòrs aca ann a bhith a’ tilgeil cnapan sneachda air a cach a chèile. Cha robh duine sam bith a bha a’ dhraibheadh a dol ro luath agus bha fiù ‘s an A96 ann an fìor dhroch stad. Saoilidh mi nach do chuir iad salainn air gus sa mhadainn seo. Tha cùisean a fàs nas fheàrr an diugh agus ghabh mi sgrìob mu cuairt na h-aibhne agus an uair sin sìos dhan chala. Seo grunn dhealbhan a thog mi na bu thràithe.